Rik Bresters, bestuurslid van Dwars, GroenLinkse jongeren

Toespraak Rik Bresters van Dwars (GroenLinks) op 24 maart 2026

Tekst van de toespraak tijdens de protestactie van Stop de Oorlog Amsterdam op 24 maart 2026. Rik Bresters publiceerde op 9 maart 2026 een ingezonden stuk in Trouw, samen met Boyd Angenent, voorzitter van de Jonge Socialisten in de PvdA. Onder de kop ‘Als er oorlog komt, dan gaan wij niet!’ pleiten ze voor meer investeringen in ontwikkelingssamenwerking en diplomatie om de wereld veilig te houden.

Ik ben uitgenodigd om wat te vertellen over de dienstplicht, maar ik wil mijn verhaal positief beginnen. Want er gaat heel veel goed in Nederland. Ik voel mij vrij en veilig in Nederland. Ik weet dat dit een privilege is, en dat helaas niet iedereen zich zo kan voelen. Maar vorige week hebben wij allemaal mogen stemmen in democratische verkiezingen. En wanneer ik met mijn vriend hand in hand over straat loop, gaat dat meestal gewoon goed. Daar ben ik trots op. 
Helaas staan veel van deze rechten en vrijheden onder druk. De wereld is in tijden niet zo instabiel geweest. De oorlog in Oekraïne en het midden oosten maken de levens van mensen daar elke dag een hel. In Nederland krijgen we steeds meer te maken met de opkomst van fascisme. In verschillende jasjes lukt het extreem rechts steeds beter om zichzelf te normaliseren en komen ze steeds dichter bij de macht. Tegelijkertijd is er nauwelijks aandacht meer voor de wereldwijde klimaatcrisis. De komende decennia wordt de dreiging van extreem weer steeds erger. 
Dit zijn problemen van de toekomst, die jongeren dus extra hard zullen raken. Ik zou op onze overheid willen vertrouwen dat zij zich hier tegen verzetten, maar dat lukt mij helaas niet meer.
Al jaren neemt onze overheid niet de verantwoordelijkheid om echte stappen te nemen om Nederland veiliger te maken. De komende tijd gaan wij miljarden uitgeven aan defensie, maar veiligheid is zo veel meer dan een groot leger. Veiligheid gaat over hoe wij elke dag ons leven inrichten. 
Ik zou willen vertrouwen op een overheid die de klimaatcrisis belangrijker vind dan het investeringsklimaat. Maar dat kan ik niet
Ik zou willen vertrouwen op een overheid die de zwakste van onze samenleving beschermt, maar dat kan ik niet. 
Ik zou willen vertrouwen op een overheid die zich uitspreekt tegen de genocide in Gaza, maar dat kan ik niet.
Tientallen jaren van conservatief en neoliberaal beleid hebben ons gebracht naar een samenleving van wantrouwen. Wanneer een vluchteling verteld dat die queer is, moet dat bewezen worden. Wanneer iemand in de bijstand geholpen wil worden, moet die verplicht solliciteren. Vertrouwen is wederzijds, wanneer de overheid ons niet vertrouwt, kan ik de overheid niet vertrouwen. Het is duidelijk dat het kabinet Jetten hier niet mee breekt, maar kei hard door gaat. 
En dan durft het kabinet, bovenop alle aangekondigde bezuinigingen, te zeggen dat ze de opkomstplicht weer in willen voeren. Het kabinet wil jongeren verplichten te werken voor defensie, terwijl het kabinet de toekomst van die jongeren op het spel zet. Het is een uiterst teken van wantrouwen. Alsof jongeren zich niet al op allerlei manieren inzetten voor een vrijer en veiliger Nederland. 
Het kabinet zegt natuurlijk dat dit nodig zou zijn voor de veiligheid van Nederland. Maar het is mij duidelijk dat zij helemaal niet geven om onze veiligheid. Er wordt nauwelijks extra geld gegeven aan ontwikkelingssamenwerking, waardoor wij onszelf isoleren, en de wereld instabieler wordt. Daarnaast houdt het kabinet ons afhankelijk van de Verenigde Staten en hun machtige multinationals. Er worden geen stappen gezet om onze eigen defensie industrie in staatshanden te krijgen, of onze online systemen te beschermen tegen de grillen van Trump.
Voor een land dat zo om gaat met vrede, vrijheid en veiligheid, wil ik niet vechten. Sommige mensen noemen dat misschien laf, of zullen mij een landverrader noemen. Maar ik zou willen dat ik voor ons land zou willen vechten. 
Ik geloof dat als mensen iets hebben om voor te vechten, ze dat ook zullen doen. Dat is waarom ik met duizenden anderen de A12 blokkeerden, demonstrerend tegen fossiele subsidies. Want alhoewel de regering mij geen reden geeft om Nederland te verdedigen, is er zeker wel reden om de wereld te beschermen tegen de klimaatcrisis. Duizenden mensen trotseerden vrijwillig weer en wind, agressieve politie en extreem rechtse knokploegen. Omdat zij geloven dat de wereld het waard is om te beschermen. 
Ik zelf stond op de A12 omdat ik het systeem wilde veranderen. De aller rijkste zullen zich wel redden in een klimaatcrisis, dus voor hen deed ik het zeker niet. Maar juist de mensen die het minst te besteden hebben zullen het hardst geraakt worden door de klimaatcrisis. Zowel in Nederland, als globaal. Ik wilde vechten voor hun toekomst. Maar de belangen van het grote geld, die boeien mij niet.
Het kabinet Jetten geeft mij geen enkele reden om hen te vertrouwen dat zij het algemeen belang boven dat van het grootkapitaal zetten. En toch durven zij het aan om te onderzoeken of ze jongeren kunnen verplichten om voor defensie te werken. Ik vind dat belachelijk. 
En natuurlijk is het helaas zo dat we ons af en toe moeten verdedigen tegen autoritaire landen met een te groot machtslust. De wereld is helaas nog niet toe aan een wereld zonder wapens. Maar door het invoeren van een dienstplicht verlagen wij onszelf tot de oorlogshitsers.
Vanuit linkse hoeken wordt er weleens gepraat over een dienstplicht als middel om alle economische klassen gelijker bij te laten dragen aan onze veiligheid. Maar dat is duidelijk niet de intentie van het kabinet. Ten eerste is het natuurlijk verwerpelijk om met de levens van jongeren te spelen om ongelijkheid aan te pakken. Of zijn nu uit een rijk of arm gezin komen. Maar daarnaast is het ook duidelijk dat het kabinet helemaal niet geeft om ongelijkheid. De vrijheidsbijdrage waar het CDA mee heeft lopen pronken is een harde belasting op de werkende klasse. Onderzoek van de FNV toont aan dat een vuilnisman 2 tientjes meer moet gaan betalen dan een minister. Tegelijkertijd trekt het kabinet hun plannen voor extra vermogensbelasting weer terug omdat de crypto wereld en Prins Constatijn dit niet leuk zouden vinden. Ik zie zelf in elk geval makkelijkere manieren om de sociale ongelijkheid terug te dringen, dan door iedereen een geweer in hun handen te duwen.
Het kan nooit zo zijn dat we de vrijheid van jongeren ontnemen, om de belangen van het grootkapitaal te verdedigen. Ook daarom moeten we investeren in diplomatie, zodat we weer kunnen dromen van een wereld zonder wapens. Een wereld waar niemand verplicht wordt om met een geweer in een loopgraaf te liggen. 
Daarom heb ik een boodschap aan Jetten. Zorg dat wij jongeren het vertrouwen terug krijgen om trots te kunnen zijn op Nederland. Trots omdat wij voorop lopen in het aanpakken van de klimaatcrisis. Omdat wij voorop lopen in het investeren in duurzame vrede. En trots omdat iedereen zich vrij en veilig voelt in Nederland. 
Dat vertrouwen zal je nooit winnen door de dienstplicht in te voeren. Wanneer het kabinet toch besluit om dat wel te doen, zullen wij weigeren. Want een regering die niet durft te kiezen voor ieders vrijheid en veiligheid, is het niet waard om te beschermen.

Klik hier om te bewerken.