Mark Akkerman (Stop Wapenhandel)

'Afscheid van een vredesmentaliteit'

Onderstaand verhaal maakte Mark Akkerman van Stop Wapenhandel voor het vredesprotest op het Spui van 24 september. Omdat hij door een treinstoring verhinderd was is het voorgedragen door Wendela de Vries.

Afgelopen dinsdag presenteerde de regering de nieuwe Miljoenennota. Voor Defensie staat volgend jaar €28,9 miljard begroot. Dat betekent een verdrievoudiging van de militaire uitgaven in een decennium, in 2018 was het budget nog €9,4 miljard. Er is sprake van een extra investering van €600 miljoen, bovenop al eerder geplande groei. De komende jaren zijn verdere, scherpere stijgingen voorzien, tot zo'n €38 miljard in 2031. Alles om te groeien naar de NAVO-norm van 3,5% van het Bruto Binnenlands Product (plus 1,5% voor ondersteunende maatregelen), die dit kabinet ook wettelijk als minimum wil gaan vastleggen, om het komende regeringen en parlementen alvast moeilijker te maken andere afwegingen te maken en een andere koers in te zetten dan militarisering en oorlogsvoorbereiding.
 
Tegelijkertijd is €600 miljoen extra relatief bescheiden voor een kabinet dat de noodzaak voor bewapening van de daken schreeuwt en iedereen die daar anders over denkt, met uitgebreide parlementaire en mediasteun, door de mangel haalt, zoals we nu ervaren met betrekking tot de demonstratie van komende zondag. De vele miljarden extra worden nog even doorgeschoven. Dat deed de vorige regering, het extreemrechtse zooitje onder leiding van Schoof, ook al: die zette wel een lijn uit voor extra geld, maar liet het zoeken van dekking hiervoor over aan de nieuwe, huidige regering. Zo makkelijk is het blijkbaar nog niet om dat extra geld op te hoesten, ook omdat Nederland in tegenstelling tot andere EU-landen geen gebruik wil maken van ruimere begrotingsregels om leningen voor militarisering en bewapening mogelijk te maken.
 
Dat extra geld moet daarom volgens het regeerakkoord, en geïnspireerd op eerdere oproepen van oud-premier en huidig NAVO secretaris-generaal Rutte, vooral komen van forse bezuinigingen op zorg, pensioenen en sociale zekerheid, maar die stuiten op tegenstand. In de zoektocht naar parlementaire meerderheden, en met dank aan verzet van onder meer vakbonden, sneuvelde gelukkig een deel van de voorgenomen bezuinigingen, in ieder geval voor komend jaar. Het is natuurlijk van belang dat dat verzet de komende jaren de rug recht houdt en een bijdrage levert aan het op de helling zetten van de militaire investeringsplannen.
 
Eerder dit jaar presenteerde de regering al meer langjarige inhoudelijke visies in de Defensienota 'Samen voorwaarts' en de Internationale Veiligheidsstrategie. Ik vertelde hier twee maanden geleden al hoe daarin gesproken wordt over de 'noodzaak' om 'afscheid te nemen van een vredesmentaliteit', en hoe er op gehamerd wordt dat we dit 'samen' moeten doen, en dat iedereen mee moet doen: universiteiten, scholen, ziekenhuizen, spoorwegen, kerken, bedrijven en alle burgers, met hun noodpakketten – niet voor drie, maar voor acht dagen, dicteerde Clingendael deze week – en liefst ook een rol als reservist.
 
De ambities zijn hoog: het leger moet afschrikken, snel en toegespitst kunnen reageren, multi-inzetbaar zijn, zich kunnen aanpassen aan snelle militaire en technologische ontwikkelingen en uitgerust zijn om langdurig te kunnen vechten. Afschrikking staat voorop, zo benadrukt minister Yesilgöz aan de lopende band. In dat kader, zo staat te lezen in de defensiebegroting, moeten er bijvoorbeeld meer grootschalige militaire oefeningen aan de oostgrens van het NAVO-gebied gehouden worden. Dat zulk macho spierballenvertoon vooral spanningen en een wapenwedloop zal opjagen blijft buiten beeld.
 
De regering constateert terecht dat er sprake is van internationale, geopolitieke instabiliteit, om er dan voor te kiezen daar zelf nog meer aan bij te dragen. Die instabiliteit, en andere belangrijke internationale vraagstukken als klimaatverandering, vragen juist om internationale samenwerking en overleg. De (eenzijdige) nadruk op het versterken van militaire capaciteiten staat dit in de weg. Er is vanuit deze regering nauwelijks aandacht voor bijvoorbeeld het sterk afnemende gezag van de Verenigde Naties, de moeite om überhaupt tot internationaal overleg te komen of voor inzet op diplomatie in het algemeen. Als diplomatie al benoemd wordt wordt het voornamelijk neergezet als versterking van militaire middelen.
 
Waar diplomaten naar de zijlijn zijn geredigeerd, wordt de rode loper uitgerold voor de wapenindustrie. Volgens de begrotingstekst zet Defensie volgend jaar fors in op het verder intensiveren van de samenwerking met de industrie. En Defensie wil veel inzetten om dit mogelijk te maken: vereenvoudiging van regelgeving voor wapenbedrijven, borging van de levering van kritieke grondstoffen, financiële steun (en druk op de private financiële sector om meer te investeren) en opzetten van gezamenlijke onderzoeks-, productie- en testfaciliteiten. Dat Defensie zich actiever met (ophoging van de) wapenproductie bemoeit bleek bijvoorbeeld al uit de rol die het speelde bij het herstarten van militaire productie bij VDL in Limburg. En Defensie staat daarin niet alleen. Djuna vertelde hier vorige maand al over de serviele houding die de gemeente Amsterdam aanneemt jegens wapenbedrijf Thales, dat hier twee nieuwe kantoor- en productielocaties vestigt. Ik woon zelf in Gelderland, waar het provinciebestuur beleid ontwikkelt om nieuwe wapenbedrijven aan te trekken en bestaande bedrijven richting de militaire markt te bewegen. Vorige week kondigde het de introductie van een 'defensievoucher' aan, waarmee Gelderse mkb'ers tot €10000 subsidie kunnen krijgen als hulp voor een entree op de die markt.
 
Omzetstijging van de Nederlandse wapenindustrie is een expliciet beleidsdoel van deze regering. Die moet ook komen uit meer wapenexport. De regering wil daarom wapenexportregelgeving versoepelen, parallel met initiatieven op EU-niveau op dit vlak, zoals een wijziging van de regels voor wapenhandel tussen EU-lidstaten. Dit betekent een groot risico op meer export naar landen in oorlog of met interne gewapende conflicten, mensenrechtenschenders en autoritaire regimes. Zo wordt de wereld alleen maar gevaarlijker. Begin november houdt de Vaste Kamercommissie voor Defensie een rondetafelgesprek over onder meer deze plannen, waar Wendela als een van de deskundigen haar best gaat doen ze dit uit hun hoofd te praten.
 
De oorlogskoorts heerst. Des te belangrijker dat wij hier elke maand een ander geluid laten horen, en dat we allemaal komende zondag naar de Dam komen.
 
Mark Akkerman werkt bij Stop Wapenhandel, een onafhankelijke onderzoeks- en actiegroep in Amsterdam

Klik hier om te bewerken.