Juliana Könning (LSVB): 'Laat uw kind niet meeslepen'

'Financiële prikkel voor studenten'

 Praatje van Juliana Könning van de Landelijke Studenten Vakbond (LSVB) tijdens het vredesprotest van Stop de Oorlog Amsterdam maandag 24 augustus op het Spui in Amsterdam. 

Hallo allemaal,
Ik spreek vandaag namens de coalitie van de campagne ‘Stop de Oorlogskoorts,’ waarin ik de Landelijke Studentenvakbond vertegenwoordig.
De militarisering van het onderwijs en de wervingscampagnes voor militaire dienst die steeds vaker plaatsvinden op onderwijsinstellingen, hebben directe gevolgen voor studenten en voor de rol van het onderwijs in de samenleving.
Wat wij zien en ervaren zijn geen losstaande ontwikkelingen, maar onderdeel van een slopende oorlogskoers. Ze maken deel uit van een bredere militarisering van de samenleving, waarin steeds meer middelen, publieke ruimte en politieke aandacht worden ingezet voor oorlogsvoorbereiding. Terwijl beelden van oorlog, geweld en menselijk verlies ons steeds vaker bereiken, trekken media en politici ook Nederland verder mee in oorlogsdenken en militaire escalatie. Juist op zo’n moment zou het onderwijs ruimte moeten bieden voor kritisch denken, maatschappelijke verbeelding en de mogelijkheid om deze ontwikkelingen ter discussie te stellen.

Onafhankelijke vredespolitiek
Vandaag belicht ik één van de eisen van onze coalitie in het bijzonder: de eis voor een onafhankelijke Nederlandse politiek die inzet op vrede, en niet op oorlog.
Voordat ik jullie meeneem in een aantal concrete vormen van militarisering in het hoger onderwijs, wil ik eerst toelichten wat wij onder deze eis verstaan.
Nederland moet haar eigen koers bepalen. Ons buitenland- en veiligheidsbeleid mag niet langer ondergeschikt zijn aan de geopolitieke belangen van andere mogendheden of machtsblokken, maar moet in dienst staan van vrede, internationale samenwerking en het internationaal recht. Daarom eisen wij een onafhankelijk buitenlandbeleid en onafhankelijke publieke instituties, waaronder onderwijs- en onderzoeksinstellingen die vrij zijn van militaire sturing en werving, transparant zijn over banden met Defensie en waar duidelijke grenzen gelden aan onderzoek dat voor militaire doeleinden en andere gewelddadige toepassingen kan worden gebruikt. Besluiten over oorlog, bewapening en militaire samenwerking mogen niet achter gesloten deuren of buiten democratische controle worden genomen, maar vereisen volledige politieke transparantie, een open maatschappelijk debat en waarborging van de zeggenschap van burgers en werknemers over hun eigen leven, arbeid en deelname aan militaire voorbereiding.

Van alles dat in deze eis is opgenomen is op dit moment geenszins sprake. Onafhankelijk onderwijs – juist van groot belang voor een democratische samenleving – staat op de tocht. Onderwijs- en onderzoeksinstellingen spelen historisch een belangrijke rol in het signaleren en tegengaan van democratische achteruitgang. Ook nu nemen wij die verantwoordelijkheid. Wij slaan alarm tegen de oorlogskoorts die zich van de politiek meester lijkt te hebben gemaakt, en die levensgevaarlijk is. Niet in het minst voor mijn generatie. Wij roepen op tot een fundamentele koerswijziging: weg van militarisering en oorlogsvoorbereiding, en naar een politiek die vrede centraal stelt.

Onderwijs militariseert
Maar precies het tegenovergestelde gebeurt. Onze onderwijs- en onderzoeksinstellingen worden zelf steeds verder gemilitariseerd. De uitzichtloze positie waarin veel jongeren na decennia van structureel politiek falen zijn beland, wordt daarbij aangegrepen om een nieuwe generatie in hoog tempo klaar te stomen voor oorlog.
Slechts 12 procent van de jongeren is vandaag de dag financieel gezond, bleek uit recent onderzoek van Deloitte. Een onmogelijke woningmarkt, gekenmerkt door tekorten en torenhoge huren, en steeds hogere kosten voor levensonderhoud zetten onze bestaanszekerheid verder onder druk. Terwijl een duurzaam antwoord op deze situatie uitblijft, worden jongeren hét doelwit van de wervingscampagnes van Defensie. Nu steeds meer jongeren financieel onder druk staan, worden zij steeds meer vatbaar voor de financiële prikkels waarmee Defensie werft. De perversie hiervan is moeilijk te missen: hetzelfde politieke beleid dat de bestaanszekerheid van jongeren ondermijnt, creëert vervolgens de financiële omstandigheden waarin een carrière bij Defensie als uitweg uit die onzekerheid kan worden gepresenteerd.

In het huidige studieklimaat wordt dit bijzonder tastbaar. Concreet: studenten die een minor bij Defensie volgen, ontvangen rond de 2.300 euro per maand. Terwijl de politiek er al jarenlang niet in slaagt een fatsoenlijke stagevergoeding te realiseren, kunnen studenten die voor Defensie kiezen binnen één maand bijna hun volledige jaarlijkse collegegeld terugverdienen.
De politieke inzet om studenten klaar te stomen voor oorlog beperkt zich bovendien niet tot financiële prikkels. Al geruime tijd is de oorlogskoorts rechtstreeks voelbaar op campussen. Zo bezocht Ruben Brekelmans, toenmalig minister van Defensie, in 2025 verschillende Nederlandse universiteiten om studenten te enthousiasmeren voor Defensie.

Zijn boodschap? Het gaat niet om wat het leger kan doen voor studenten, maar om wat studenten kunnen doen voor het leger. Tijdens zulke bezoeken werd de groeiende verwevenheid tussen Defensie en het hoger onderwijs openlijk als iets positiefs gepresenteerd en als reddingsboei bij financiële stress. De universiteit wordt zo steeds minder een plek waar militarisering kritisch kan worden bevraagd, en steeds meer een plek waar studenten ermee vertrouwd worden gemaakt.
Ook de nieuwe politieke koers rond onderzoek versterkt deze ontwikkeling. Waar het kabinet eerst zei de onderwijsbezuinigingen te zullen terugdraaien, gaat het nu vooral over nieuwe investeringen in onderzoek. Maar… wat voor onderzoek? Op grote schaal worden nieuwe verdragen gesloten tussen Defensie en onderzoeksinstellingen. Zo vierde de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek, of NWO, recent de start van 10 nieuwe onderzoeksprojecten gericht op de ontwikkeling van Defensie materialen. Deze nationale onderzoeksinstelling, die naar eigen zeggen richting geeft aan de Nederlandse wetenschap, spreekt daarbij jubelend over de actieve zoektocht naar een “strategische, structurele samenwerkingsovereenkomst” met Defensie. In de zogenaamde terugdraaiing van onderwijsbezuinigingen, wordt onderwijs nog niet genoemd.

Laat uw kind niet meeslepen
Deze voorbeelden zijn slechts een greep uit de verregaande en toenemende inmenging van Defensie in het onderwijs en in het leven, en zelfs de lichamen van jongeren. Hoe lang zal het duren voordat ook onze kritische denkruimte militariseert? De politiek stuurt aan op een generatie die volgzaam is, in plaats van weerbaar. Peilingen laten nu nog zien dat jongeren tegen de dienstplicht zijn, en ouderen gemiddeld voor. Niet heel gek, gezien het jongeren zijn die de dienstplicht zullen moeten vervullen. Maar, met oog op het oorlogsnarratief van de overheid, maken wij ons zorgen over de studenten van de toekomst en roepen ouders op: Laat uw kind niet meeslepen op dit oorlogspad… Praat met uw kind over oorlog voordat Defensie het doet! Hoe lang blijven studenten anders nog weerbaar tegen de oorlogskoorts van de politiek?

Daarom komen wij nu in actie, voor elkaar, voor de jonge en oude generaties en voor onze collectieve toekomst. Lieve mensen, kom alsjeblieft allemaal mee op 27 september om gezamenlijk de boodschap te geven aan de politiek dat het afgelopen moet zijn met de oorlogskoorts.

Dank jullie wel.

Klik hier om te bewerken.