Kijk op de periode 24 februari - 4 maart 2026Dit overzicht van de stand van zaken rond het front wordt elke tien dagen opgesteld door Guido van Leemput voor www.stopdeoorlogamsterdam.nl.
Is de oorlog in Oekraïne definitief van de voorpagina’s verdrongen? Of smelt deze oorlog spoedig samen met de oorlog in het Midden-Oosten tot een nog veel grotere ramp? Hetzelfde escalatiemodel als bij de oorlog in Oekraïne zien we nu terugkomen in het Midden-Oosten... Intussen zijn de onderhandelingen over Oekraïne uitgesteld. En hoe staat het met de situatie in Oekraïne zelf? Guido van Leemput is mede-initiatiefnemer van 'Stop de Oorlog Amsterdam'. Zijn boek over de oorlog, 'De gelaagde oorlog in Oekraïne en de botsing van grootmachten' is hier te bestellen. |
|
Na het beëindigen van de onderhandelingsronde in Geneve eind februari werden nieuwe trilaterale onderhandelingen gepland in de Verenigde Arabische Emiraten. De onderhandelingen in Geneve hadden vorderingen gemaakt, zo leek het. Niet alleen werden er trilaterale besprekingen gehouden tussen de VS, Rusland en Oekraïne. Het lekken van voorstellen in de verschillende kranten duidde er op dat een compromis over grondgebied in bespreking was. Vorderingen, maar er was geen doorbraak bereikt in Geneve.
Ook de VS en Oekraïne bespraken hun wensen in Geneve. Dat zou vooral over een plan van wederopbouw van Oekraïne betreffen. In een telefoongesprek tussen Trump en Zelensky zou Trump hebben gesteld zo spoedig mogelijk een einde aan de oorlog in Oekraïne te willen maken. Volgens Zelensky heeft Trump haast vanwege de parlementsverkiezingen in november waar hij zich wil voordoen als de vredeskampioen. Dat bracht Zelensky er toe in de krant te melden dat Trump de onderhandelingsspelletjes van Rusland moet leren te doorzien. De afgelopen week werd duidelijk dat op 5 en 6 maart de trilaterale onderhandelingen zouden worden hervat, in Abu Dhabi.
Oorlog in het Midden-Oosten escaleert in een hoog tempo
Sinds zaterdag 28 februari is een nieuwe grote internationale oorlog uitgebroken doordat Israël en de VS Iran hebben aangevallen. Die oorlog escaleert een hoog tempo. Daarbij heeft Iran een aantal landen in het Midden-Oosten aangevallen. De redenen zijn dat er Amerikaanse militaire bases en steunpunten zijn, maar inmiddels gaat het ook om economische centra. Ook de Verenigde Arabische Emiraten zijn geraakt.
Gisteren, 4 maart, ging Zelensky nog van uit dat de onderhandelingen door zouden gaan. Ook Russische regering meldde niets meer van de Amerikanen te hebben gehoord. Bovendien meldden de Russen de onderhandelingen onmiddellijk te zullen verlaten als Oekraïne op zijn standpunt blijft staan dat het geen grondgebied zal opgeven. Dat was ook een weinig hoopgevend signaal.
Daar komt bovenop dat de Duitse kanselier Merz eerder deze week op bezoek in Washington stelde dat er geen vredesakkoord komt zonder de medewerking van Europese landen. Dat zal de onderhandelingen niet bespoedigen.
Vandaag 5 maart had een vierde ronde van directe onderhandelingen tussen Oekraïne en Rusland moeten beginnen. De onderhandelingen zijn voor onbepaalde tijd uitgesteld. Eerst moet de oorlog in Iran stoppen, aldus president Zelensky.
Verband tussen de twee oorlogen - energieprijs
Het grote raakvlak dat ook verder strekt dan de oorlog in Oekraïne zijn de oplopende prijzen voor olie en gas op wereldmarkt. Dat is economisch gezien in het voordeel van Rusland dat zijn eigen grondstoffen in wereldmarktprijzen berekent. Daarmee wordt de oorlog voor Rusland voordeliger. Het spreekt vanzelf dat de olie en gasprijzen de hele wereldeconomie onder druk zetten, behalve van olie- en gasproducerende landen.
Verband tussen de twee oorlogen – internationaal recht
Oekraïne - dat in februari 2022 zelf het slachtoffer was van een aanvalsoorlog - heeft de aanvalsoorlog op Iran niet veroordeeld. Dat is om redenen van internationale recht een heel slechte ontwikkeling. Als Oekraïne vraagt en smeekt om erkenning van de internationaal rechtelijke positie en op grond daarvan om tal van vormen van militaire steun, dan is het tegenstrijdig dat Oekraïne daar niet zelf op wijst als een ander land wordt aangevallen door zijn bondgenoten.
Rusland is de afgelopen jaren natuurlijk gesteund door Iran met behulp van grote aantallen hoogtechnologische Iraanse drones. In zoverre is de vriend van je vijand ook je vijand. Maar toepassing van deze wet van de jungle escaleert en internationaliseert de oorlog in Oekraïne. Het vergroot het gevaar dat de beide - toch al internationale - oorlogen verder samensmelten tot een nog grotere oorlog.
Verband tussen de twee oorlogen - Iraanse drones
Rusland heeft Oekraïne de laatste jaren, en zeker de afgelopen winter, bestookt met Iraanse Shahed drones. De Golfstaten zijn geraakt door Iraanse raketten en vooral drones, ook van het type Shahed. In Koeweit slaagde Iran er in door de luchtafweer te breken en een Amerikaanse basis te raken. Daardoor kwamen zes Amerikaanse militairen om het leven. Oekraïne heeft aan de Golfstaten aangeboden om drone-interceptiemiddelen beschikbaar te stellen in ruil voor luchtafweer. Vandaag wordt duidelijk dat het Pentagon en zeker één niet met name genoemde Golfstaat deze middelen van Oekraïne dankbaar willen aannemen.
Einde van de winter
In Oekraïne zelf zijn de temperaturen in de maand maart overdag gestegen naar ruim boven nul. In Kyiv is het vandaag 7 graden en voor week worden dubbele cijfers voorspeld. Alleen nog deze week vriest het 's nachts licht. Daarmee heeft Oekraïne de winter officieel voor beëindigd verklaard. Volgens de regering is de bommencampagne tegen de elektriciteitsproductie mislukt. Dat wil zeggen Oekraïne is niet door de knieën gegaan door inzet van het wapen diepvriesvorst. De bombardementen gaan overigens door, maar vanuit Oekraïne wordt gemeld dat men een temperatuur van nul graden acceptabel of zelfs aangenaam vindt. De beschietingen richten zich nu vooral op het spoorwegnet, waarover militairen en munitie worden aangevoerd.
Oekraïne geeft toe dat de situatie vorige maand op het randje van de instorting was. In januari heeft Rusland 4.442 drones en 135 raketten op de energieproductie afgevuurd.
Herovering grondgebied
Daar komt bij dat Oekraïne de afgelopen maand relatief grote stukken grondgebied heeft heroverd op Rusland. Dat komt doordat het bedrijf Starlink van Elon Musk zijn satellietverbindingen voor Rusland heeft geblokkeerd. De heroveringen hadden vooral plaats in de provincie Zaporizha. De situatie in de provincie Donetsk en de hele Donbas is onveranderd gebleven.
Het ministerie van Defensie van Oekraïne heeft inmiddels een tienstappenplan opgesteld om de oorlog te kunnen volhouden en Rusland tot vrede te dwingen. Een van de doelen is om het aantal doden aan Russische kant fors op te voeren.
Onderhandelingen liggen stil, oorlogen gaan verder
Met het tot nader order stilleggen van de onderhandelingen zal het vervolg van de oorlog worden bepaald door de situatie op het slagveld én in de internationale politieke arena. Dat geldt in ieder geval voor de oorlog in Oekraïne. Daarbij spelen de aanvoer van munitie én de prijs van energie een bepalende rol voor de oorlogvoerende partijen.
Guido van Leemput is mede-initiatiefnemer van Stop de Oorlog Amsterdam. Hij was eerder mede-oprichter van het Amsterdams Vredesinitiatief, dat is opgegaan in Stop de Oorlog Amsterdam.
Ook de VS en Oekraïne bespraken hun wensen in Geneve. Dat zou vooral over een plan van wederopbouw van Oekraïne betreffen. In een telefoongesprek tussen Trump en Zelensky zou Trump hebben gesteld zo spoedig mogelijk een einde aan de oorlog in Oekraïne te willen maken. Volgens Zelensky heeft Trump haast vanwege de parlementsverkiezingen in november waar hij zich wil voordoen als de vredeskampioen. Dat bracht Zelensky er toe in de krant te melden dat Trump de onderhandelingsspelletjes van Rusland moet leren te doorzien. De afgelopen week werd duidelijk dat op 5 en 6 maart de trilaterale onderhandelingen zouden worden hervat, in Abu Dhabi.
Oorlog in het Midden-Oosten escaleert in een hoog tempo
Sinds zaterdag 28 februari is een nieuwe grote internationale oorlog uitgebroken doordat Israël en de VS Iran hebben aangevallen. Die oorlog escaleert een hoog tempo. Daarbij heeft Iran een aantal landen in het Midden-Oosten aangevallen. De redenen zijn dat er Amerikaanse militaire bases en steunpunten zijn, maar inmiddels gaat het ook om economische centra. Ook de Verenigde Arabische Emiraten zijn geraakt.
Gisteren, 4 maart, ging Zelensky nog van uit dat de onderhandelingen door zouden gaan. Ook Russische regering meldde niets meer van de Amerikanen te hebben gehoord. Bovendien meldden de Russen de onderhandelingen onmiddellijk te zullen verlaten als Oekraïne op zijn standpunt blijft staan dat het geen grondgebied zal opgeven. Dat was ook een weinig hoopgevend signaal.
Daar komt bovenop dat de Duitse kanselier Merz eerder deze week op bezoek in Washington stelde dat er geen vredesakkoord komt zonder de medewerking van Europese landen. Dat zal de onderhandelingen niet bespoedigen.
Vandaag 5 maart had een vierde ronde van directe onderhandelingen tussen Oekraïne en Rusland moeten beginnen. De onderhandelingen zijn voor onbepaalde tijd uitgesteld. Eerst moet de oorlog in Iran stoppen, aldus president Zelensky.
Verband tussen de twee oorlogen - energieprijs
Het grote raakvlak dat ook verder strekt dan de oorlog in Oekraïne zijn de oplopende prijzen voor olie en gas op wereldmarkt. Dat is economisch gezien in het voordeel van Rusland dat zijn eigen grondstoffen in wereldmarktprijzen berekent. Daarmee wordt de oorlog voor Rusland voordeliger. Het spreekt vanzelf dat de olie en gasprijzen de hele wereldeconomie onder druk zetten, behalve van olie- en gasproducerende landen.
Verband tussen de twee oorlogen – internationaal recht
Oekraïne - dat in februari 2022 zelf het slachtoffer was van een aanvalsoorlog - heeft de aanvalsoorlog op Iran niet veroordeeld. Dat is om redenen van internationale recht een heel slechte ontwikkeling. Als Oekraïne vraagt en smeekt om erkenning van de internationaal rechtelijke positie en op grond daarvan om tal van vormen van militaire steun, dan is het tegenstrijdig dat Oekraïne daar niet zelf op wijst als een ander land wordt aangevallen door zijn bondgenoten.
Rusland is de afgelopen jaren natuurlijk gesteund door Iran met behulp van grote aantallen hoogtechnologische Iraanse drones. In zoverre is de vriend van je vijand ook je vijand. Maar toepassing van deze wet van de jungle escaleert en internationaliseert de oorlog in Oekraïne. Het vergroot het gevaar dat de beide - toch al internationale - oorlogen verder samensmelten tot een nog grotere oorlog.
Verband tussen de twee oorlogen - Iraanse drones
Rusland heeft Oekraïne de laatste jaren, en zeker de afgelopen winter, bestookt met Iraanse Shahed drones. De Golfstaten zijn geraakt door Iraanse raketten en vooral drones, ook van het type Shahed. In Koeweit slaagde Iran er in door de luchtafweer te breken en een Amerikaanse basis te raken. Daardoor kwamen zes Amerikaanse militairen om het leven. Oekraïne heeft aan de Golfstaten aangeboden om drone-interceptiemiddelen beschikbaar te stellen in ruil voor luchtafweer. Vandaag wordt duidelijk dat het Pentagon en zeker één niet met name genoemde Golfstaat deze middelen van Oekraïne dankbaar willen aannemen.
Einde van de winter
In Oekraïne zelf zijn de temperaturen in de maand maart overdag gestegen naar ruim boven nul. In Kyiv is het vandaag 7 graden en voor week worden dubbele cijfers voorspeld. Alleen nog deze week vriest het 's nachts licht. Daarmee heeft Oekraïne de winter officieel voor beëindigd verklaard. Volgens de regering is de bommencampagne tegen de elektriciteitsproductie mislukt. Dat wil zeggen Oekraïne is niet door de knieën gegaan door inzet van het wapen diepvriesvorst. De bombardementen gaan overigens door, maar vanuit Oekraïne wordt gemeld dat men een temperatuur van nul graden acceptabel of zelfs aangenaam vindt. De beschietingen richten zich nu vooral op het spoorwegnet, waarover militairen en munitie worden aangevoerd.
Oekraïne geeft toe dat de situatie vorige maand op het randje van de instorting was. In januari heeft Rusland 4.442 drones en 135 raketten op de energieproductie afgevuurd.
Herovering grondgebied
Daar komt bij dat Oekraïne de afgelopen maand relatief grote stukken grondgebied heeft heroverd op Rusland. Dat komt doordat het bedrijf Starlink van Elon Musk zijn satellietverbindingen voor Rusland heeft geblokkeerd. De heroveringen hadden vooral plaats in de provincie Zaporizha. De situatie in de provincie Donetsk en de hele Donbas is onveranderd gebleven.
Het ministerie van Defensie van Oekraïne heeft inmiddels een tienstappenplan opgesteld om de oorlog te kunnen volhouden en Rusland tot vrede te dwingen. Een van de doelen is om het aantal doden aan Russische kant fors op te voeren.
Onderhandelingen liggen stil, oorlogen gaan verder
Met het tot nader order stilleggen van de onderhandelingen zal het vervolg van de oorlog worden bepaald door de situatie op het slagveld én in de internationale politieke arena. Dat geldt in ieder geval voor de oorlog in Oekraïne. Daarbij spelen de aanvoer van munitie én de prijs van energie een bepalende rol voor de oorlogvoerende partijen.
Guido van Leemput is mede-initiatiefnemer van Stop de Oorlog Amsterdam. Hij was eerder mede-oprichter van het Amsterdams Vredesinitiatief, dat is opgegaan in Stop de Oorlog Amsterdam.