Naar een sterke, internationale verdesbewegingOveral in Europa zijn de Verenigde Staten bezig met het plaatsen van nieuwe, modernere kernwapens. In Nederland gebeurt dat bijvoorbeeld in het Brabantse Volkel. In het Engelse Suffolk demonstreerde afgelopen weekend vredesbeweging Campaign for Nuclear Disarmament (CND) tegen deze zogenaamde 'modernisering'. Guido van Leemput van Stop de oorlog Amsterdam, was erbij. Guido van Leemput hield onderstaande toespraak op 20 mei 2023 in het Engelse Suffolk bij de luchtmachtbasis Lakenheath. |
|
In mijn jonge jaren was er een serieuze politieke en militaire spanning in Europa, een Koude Oorlog met een ijzeren gordijn dwars door Duitsland. Bovendien waren er veel Westerse troepen in West-Duitsland. Iedere jonge man was dienstplichtig. Een van hen was ik. Mede onder druk van de Europese burgerbevolking, de vredesbeweging is die Koude oorlog tot een einde gekomen zonder de zo gevreesde kernwapenoorlog.
Nu, zo’n veertig jaar later is de situatie veel erger. Er is een grote oorlog in het oosten van Europa gaande, waaraan alle Europese landen bij betrokken zijn. We horen het lawaai van de oorlog; het gerommel van kanonnen, het geraas van raketten, de bedreiging van kerncentrales als vuile bom, het huilen van kinderen, moeders, vaders. Rusland heeft Oekraïne aangevallen en alle andere landen leveren wapens aan Oekraïne. Een einde is niet in zicht. Deze oorlog kent vele lagen en escalatie is de motor van het verergeren van de oorlog en zijn effecten. Het is nodig dat deze oorlog zo snel mogelijk stopt.
Tegelijk is met de bloedige oorlog in Oekraïne een nieuwe Koude Oorlog begonnen. Met de opbouw van een nieuw ijzeren gordijn op de grens van de NAVO-leden van Finland in het noorden tot Roemenië in het zuiden van Europa. Een nieuwe wapenwedloop.
Met het gebruik van kernwapens wordt al vijftien maanden gedreigd door Rusland. Bovendien zijn er plannen om meer kernwapens te plaatsen. Rusland wil tactische kernwapens op Wit-Russische MIG-bommenwerpers in Wit-Rusland plaatsen en de VS werkt aan de plaatsing van nieuwe kernwapens in West-Europa. De achtergrond van plaatsing in Wit-Rusland is het insnoeren van dat land aan. Het gaat om de stille strijd die gaande is om exclave Kaliningrad dat over land via het spoor vanuit Wit-Rusland door de Suwalki-corridor moet worden bevoorraad. Dat was vorig jaar een probleem toen Litouwen de EU-boycot tegen Rusland ook op Kaliningrad afzonderlijk van toepassing verklaarde. Die Litouwse boycot is onder druk van de EU ingetrokken, maar bewijst de kwetsbaarheid voor Rusland van vooruitgeschoven post Kaliningrad. Ik vrees dat spanningen over Kaliningrad in komende jaren op zullen lopen. Alle landen zijn allemaal bang van elkaar en die angst loopt op.
De oude plannen van de VS om moderne kernwapens in België, Duitsland, Italië en Nederland te plaatsen zijn versneld. Deze plannen worden zelfs aangescherpt met de hernieuwde plaatsing van raketten hier in Lakenheath, Engeland. De modernisering in West-Europa was eigenlijk al voor de inname van de Krim voorzien, met de introductie van de F-35.
Dit alles is een bewapeningsspiraal die op elkaar ingrijpt en het eigen gelijk aan het gedrag van andere staten ontleend. De stelling is dat die bewapening hoe dan ook doorbroken moet worden.
Na het opzeggen van tal van verdragen, zoals het INF-verdrag, is dat zeer verontrustend. Het is net als in de jaren ‘80 de wens van de overgrote meerderheid van de Europese bevolking dat het aantal kernwapens wordt verminderd. Er is dus alle reden om te werken aan een sterke internationale vredesbeweging.
Nederland
Tot aan de jaren negentig had Nederland zes verschillende kernwapentaken en zeker vier verschillende kernwapenopslagplaatsen. Na de Koude oorlog zijn vijf kernwapentaken beëindigd, maar is er één overgebleven. Dat is de kernwapentaak van de F-16. De F16 is inmiddels vervangen door de F-35.
Op dit moment liggen waarschijnlijk nog altijd twintig Amerikaanse kernbommen op vliegbasis Volkel in Noord-Brabant. Ze zijn van het type B-61 en het zijn zogeheten vrijevalbommen. De Verenigde Staten zullen deze bommen binnenkort omruilen voor nieuwe kernbommen, de B-61-12. Deze bom beschikt over nieuwe technische mogelijkheden. Het belangrijkste verschil is dat de bommen een nieuw staartstuk krijgen. Door dit nieuwe staartstuk kan de B-61-12 ongeveer drie keer zo nauwkeurig op een doelwit worden gericht als zijn voorganger de B-61. De B-61-12 is daarmee de eerste gestuurde vrijevalbom in het kernwapenarsenaal van de VS. Daarnaast heeft deze nieuwe bom ten opzichte van de B61 de mogelijkheid zich in de aarde te boren voordat het ter ontploffing wordt gebracht.
De B-61-12 maakt de drempel om de bommen te gebruiken lager, omdat de bommen met meer precisie tegen kleinere doelwitten zouden kunnen worden gebruikt. De suggestie wordt daarmee gewekt dat de schade en het humanitair leed beperkt kunnen worden. Dit is heel zorgwekkend: het zijn nog steeds kernbommen, die zouden zorgen voor veel burgerslachtoffers en schade aan gezondheid van mens en milieu op de lange termijn.
En dan is er risico van stomme ongelukken. De kernbommen verhogen het risico op nucleaire incidenten. Eerder dit jaar was er het bericht dat er een kernwapenongeluk was gebeurd op Volkel. Er was een foto opgedoken van een kromgebogen B-61-11 kernbom met plakkers over de neus. De Federation of American Scientists had vastgesteld dat de foto in Volkel was genomen. De Nederlandse regering ontkende alles en had aan de Amerikanen gevraagd wat er was gebeurd. De Amerikanen meldden dat het een oefening was en er werd niets over Volkel gezegd. Niets aan de hand. Rustig mensen.
Dat risico bestond al in het tijdperk voor de invoering van kunstmatige intelligentie. Het misbruik van kunstmatige intelligentie is een extra reden om kernwapens te ontmantelen.
Vredesactie, - beweging
In de laatste 60 jaar zijn er altijd vredesacties zijn geweest in Volkel en in grote Nederlandse steden tegen kernwapens. Volkeltochten in de jaren '60. De acties varieerden van klein en radicaal en groot en massaal. Er waren fietstochten, wakes, burgerinspecties om te controleren waar de kernwapens precies lagen, er waren grote demonstraties en kleine. Er waren petities, pressiegroepen en Kamervragen. Dat alles was er over de kernwapens in Nederland en over de luchtmachtbasis Volkel.
Op parlementair niveau was er zelfs een aangenomen moties tegen kernwapens onder de F-35 die door de regering aan de kant werden geschoven, de Russen in de Krim, enzo.
Er zijn twee wegen naar hetzelfde doel.
Van 4 tot 10 augustus, tijdens de herdenking van de atoombommen op Hiroshima en Nagasaki, wordt er bij de basis in Volkel een vredeskamp gehouden. Het vredeskamp van 4 augustus in Volkel focust behalve op nucleaire ontwapening ook op het verband tussen het leger en klimaat. De F-35 and F-16 gevechtsvliegtuigen op Volkel stoten per vlieguur meer dan 10 ton CO2 uit, terwijl ze oefenen hoe ze in de volgende oorlog de wereld kunnen bombarderen met nieuwe, nog 'betere' kernbommen.
Uit opiniepeilingen blijkt steeds weer dat de Nederlandse bevolking in meerderheid geen stationering van Amerikaanse kernwapens wil.
We moeten af van de permanente dreiging van een kernoorlog. Zonder kernontwapening kan Europa niet veilig zijn. Het is nodig om te werken aan een kernwapenvrij Europa. Het is hoog tijd. Laten we onmiddellijk beginnen.
In het licht van de bloedige Europese geschiedenis, van de bloedige oorlog in Oekraïne en onder de omstandigheden van een nieuwe kernwapenwedloop is het hoognodig om meer actie, grotere acties, internationaal gecoördineerde vredesacties te houden tegen de waanzin van de oorlog en de waanzin van atoomvernietiging.
Het is nodig om groot en massaal uit te pakken over de modernisering van kernwapens. Daarom is veel aandacht nodig, veel lawaai ook, niet alleen lawaai in parlementen, lawaai in kranten maar druk van de vredesbeweging.
Een Europees vredeslawaai!!
Guido van Leemput is mede-initiatiefnemer van Stop de Oorlog Amsterdam. Hij was eerder mede-oprichter van het Amsterdams Vredesinitiatief, dat intussen is opgegaan in Stop de Oorlog Amsterdam.
Nu, zo’n veertig jaar later is de situatie veel erger. Er is een grote oorlog in het oosten van Europa gaande, waaraan alle Europese landen bij betrokken zijn. We horen het lawaai van de oorlog; het gerommel van kanonnen, het geraas van raketten, de bedreiging van kerncentrales als vuile bom, het huilen van kinderen, moeders, vaders. Rusland heeft Oekraïne aangevallen en alle andere landen leveren wapens aan Oekraïne. Een einde is niet in zicht. Deze oorlog kent vele lagen en escalatie is de motor van het verergeren van de oorlog en zijn effecten. Het is nodig dat deze oorlog zo snel mogelijk stopt.
Tegelijk is met de bloedige oorlog in Oekraïne een nieuwe Koude Oorlog begonnen. Met de opbouw van een nieuw ijzeren gordijn op de grens van de NAVO-leden van Finland in het noorden tot Roemenië in het zuiden van Europa. Een nieuwe wapenwedloop.
Met het gebruik van kernwapens wordt al vijftien maanden gedreigd door Rusland. Bovendien zijn er plannen om meer kernwapens te plaatsen. Rusland wil tactische kernwapens op Wit-Russische MIG-bommenwerpers in Wit-Rusland plaatsen en de VS werkt aan de plaatsing van nieuwe kernwapens in West-Europa. De achtergrond van plaatsing in Wit-Rusland is het insnoeren van dat land aan. Het gaat om de stille strijd die gaande is om exclave Kaliningrad dat over land via het spoor vanuit Wit-Rusland door de Suwalki-corridor moet worden bevoorraad. Dat was vorig jaar een probleem toen Litouwen de EU-boycot tegen Rusland ook op Kaliningrad afzonderlijk van toepassing verklaarde. Die Litouwse boycot is onder druk van de EU ingetrokken, maar bewijst de kwetsbaarheid voor Rusland van vooruitgeschoven post Kaliningrad. Ik vrees dat spanningen over Kaliningrad in komende jaren op zullen lopen. Alle landen zijn allemaal bang van elkaar en die angst loopt op.
De oude plannen van de VS om moderne kernwapens in België, Duitsland, Italië en Nederland te plaatsen zijn versneld. Deze plannen worden zelfs aangescherpt met de hernieuwde plaatsing van raketten hier in Lakenheath, Engeland. De modernisering in West-Europa was eigenlijk al voor de inname van de Krim voorzien, met de introductie van de F-35.
Dit alles is een bewapeningsspiraal die op elkaar ingrijpt en het eigen gelijk aan het gedrag van andere staten ontleend. De stelling is dat die bewapening hoe dan ook doorbroken moet worden.
Na het opzeggen van tal van verdragen, zoals het INF-verdrag, is dat zeer verontrustend. Het is net als in de jaren ‘80 de wens van de overgrote meerderheid van de Europese bevolking dat het aantal kernwapens wordt verminderd. Er is dus alle reden om te werken aan een sterke internationale vredesbeweging.
Nederland
Tot aan de jaren negentig had Nederland zes verschillende kernwapentaken en zeker vier verschillende kernwapenopslagplaatsen. Na de Koude oorlog zijn vijf kernwapentaken beëindigd, maar is er één overgebleven. Dat is de kernwapentaak van de F-16. De F16 is inmiddels vervangen door de F-35.
Op dit moment liggen waarschijnlijk nog altijd twintig Amerikaanse kernbommen op vliegbasis Volkel in Noord-Brabant. Ze zijn van het type B-61 en het zijn zogeheten vrijevalbommen. De Verenigde Staten zullen deze bommen binnenkort omruilen voor nieuwe kernbommen, de B-61-12. Deze bom beschikt over nieuwe technische mogelijkheden. Het belangrijkste verschil is dat de bommen een nieuw staartstuk krijgen. Door dit nieuwe staartstuk kan de B-61-12 ongeveer drie keer zo nauwkeurig op een doelwit worden gericht als zijn voorganger de B-61. De B-61-12 is daarmee de eerste gestuurde vrijevalbom in het kernwapenarsenaal van de VS. Daarnaast heeft deze nieuwe bom ten opzichte van de B61 de mogelijkheid zich in de aarde te boren voordat het ter ontploffing wordt gebracht.
De B-61-12 maakt de drempel om de bommen te gebruiken lager, omdat de bommen met meer precisie tegen kleinere doelwitten zouden kunnen worden gebruikt. De suggestie wordt daarmee gewekt dat de schade en het humanitair leed beperkt kunnen worden. Dit is heel zorgwekkend: het zijn nog steeds kernbommen, die zouden zorgen voor veel burgerslachtoffers en schade aan gezondheid van mens en milieu op de lange termijn.
En dan is er risico van stomme ongelukken. De kernbommen verhogen het risico op nucleaire incidenten. Eerder dit jaar was er het bericht dat er een kernwapenongeluk was gebeurd op Volkel. Er was een foto opgedoken van een kromgebogen B-61-11 kernbom met plakkers over de neus. De Federation of American Scientists had vastgesteld dat de foto in Volkel was genomen. De Nederlandse regering ontkende alles en had aan de Amerikanen gevraagd wat er was gebeurd. De Amerikanen meldden dat het een oefening was en er werd niets over Volkel gezegd. Niets aan de hand. Rustig mensen.
Dat risico bestond al in het tijdperk voor de invoering van kunstmatige intelligentie. Het misbruik van kunstmatige intelligentie is een extra reden om kernwapens te ontmantelen.
Vredesactie, - beweging
In de laatste 60 jaar zijn er altijd vredesacties zijn geweest in Volkel en in grote Nederlandse steden tegen kernwapens. Volkeltochten in de jaren '60. De acties varieerden van klein en radicaal en groot en massaal. Er waren fietstochten, wakes, burgerinspecties om te controleren waar de kernwapens precies lagen, er waren grote demonstraties en kleine. Er waren petities, pressiegroepen en Kamervragen. Dat alles was er over de kernwapens in Nederland en over de luchtmachtbasis Volkel.
Op parlementair niveau was er zelfs een aangenomen moties tegen kernwapens onder de F-35 die door de regering aan de kant werden geschoven, de Russen in de Krim, enzo.
Er zijn twee wegen naar hetzelfde doel.
- Het VN-Verdrag voor een Verbod op Nucleaire Wapens (TPNW in de Engelstalige afkorting). Dat verdrag is in januari 2021 in werking getreden. We bepleiten, dat onze regeringen dit verdrag helpen versterken.
- Vredesacties. Een voorbeeld!
Van 4 tot 10 augustus, tijdens de herdenking van de atoombommen op Hiroshima en Nagasaki, wordt er bij de basis in Volkel een vredeskamp gehouden. Het vredeskamp van 4 augustus in Volkel focust behalve op nucleaire ontwapening ook op het verband tussen het leger en klimaat. De F-35 and F-16 gevechtsvliegtuigen op Volkel stoten per vlieguur meer dan 10 ton CO2 uit, terwijl ze oefenen hoe ze in de volgende oorlog de wereld kunnen bombarderen met nieuwe, nog 'betere' kernbommen.
Uit opiniepeilingen blijkt steeds weer dat de Nederlandse bevolking in meerderheid geen stationering van Amerikaanse kernwapens wil.
We moeten af van de permanente dreiging van een kernoorlog. Zonder kernontwapening kan Europa niet veilig zijn. Het is nodig om te werken aan een kernwapenvrij Europa. Het is hoog tijd. Laten we onmiddellijk beginnen.
In het licht van de bloedige Europese geschiedenis, van de bloedige oorlog in Oekraïne en onder de omstandigheden van een nieuwe kernwapenwedloop is het hoognodig om meer actie, grotere acties, internationaal gecoördineerde vredesacties te houden tegen de waanzin van de oorlog en de waanzin van atoomvernietiging.
Het is nodig om groot en massaal uit te pakken over de modernisering van kernwapens. Daarom is veel aandacht nodig, veel lawaai ook, niet alleen lawaai in parlementen, lawaai in kranten maar druk van de vredesbeweging.
Een Europees vredeslawaai!!
Guido van Leemput is mede-initiatiefnemer van Stop de Oorlog Amsterdam. Hij was eerder mede-oprichter van het Amsterdams Vredesinitiatief, dat intussen is opgegaan in Stop de Oorlog Amsterdam.