Kijk op de periode 6 - 14 februari 2024Dit overzicht van de stand van zaken rond het front wordt in principe elke 10 dagen opgesteld door Guido van Leemput en verschijnt dan op www.stopdeoorlogamsterdam.nl.
De afgelopen tien dagen, sinds mijn vorige update, zijn gekenmerkt door de vervanging van de Oekraïense topgeneraal Zaluszny, de inzet van het nieuwste hypersone Russische wapen de Zircon, tegen de stad Kyiv en de klassieke maffiaretoriek van presidentskandidaat Trump. De uitspraken van Trump (‘als je niet betaalt, lever ik je uit aan de vijand’) hebben Europese politici in de gordijnen gejaagd. De discussie die twee weken geleden nog ging over de bouw van een IJzeren Gordijn op de oostrand van de NAVO krijgt er nu een dimensie bij. Zijn de Amerikanen nog te vertrouwen? Wat moeten we aan met die NAVO en wat stelt artikel 5 nog voor? De stemmen die een Europese atoommacht willen worden luider. De oorlog in Oekraïne leidt tot grote veranderingen zoals de verwachte botsing van de grootmachten. Guido van Leemput is mede-initiatiefnemer van 'Stop de Oorlog Amsterdam'. Zijn boek over de oorlog, 'De gelaagde oorlog in Oekraïne en de botsing van grootmachten' is hier te bestellen. |
|
Dat brengt me op de volgende punten:
De Amerikaanse discussie
De reis van de rechtse Amerikaanse journalist Tucker Carlson naar Moskou was goed voor een nieuwtje. Carlson is naar Poetin geweest om een interview te houden en zijn visie over de oorlog te vragen. Poetin meldde dat hij wil onderhandelen over het eind van de oorlog. Het Russische aanbod tot onderhandelen werd per kerende post afgewezen.
Het gesprek was voornamelijk bedoeld voor de rechtse Amerikaanse parlementsleden die geen zin meer hebben om Amerikaans geld ter beschikking te stellen voor wapens in Oekraïne. Het gesprek werd gehouden op het moment dat het Amerikaanse parlement (in twee Kamers) met elkaar overhoop ligt over extra subsidies voor wapens voor Oekraïne.
De Amerikaanse positie is niet veranderd de afgelopen tien dagen. Dat wil zeggen; een eerste stemming in de Amerikaanse Senaat over een totaalpakket militaire middelen voor meerdere problemen wereldwijd is wel degelijk aangenomen. Het moet voor een tweede lezing nu naar het Huis van Afgevaardigden. De voorzitter van dat Huis heeft nog weinig aandrang om het plan ter stemming te brengen. Hij wil nog wat andere dingen voor elkaar krijgen. Het is politieke onwil. In die tussentijd ontbreekt het Oekraïne aan verse toevoer van wapens.
Dat betekent dat de ontwikkeling van een nieuwe strategie waar ik vorige keer de contouren van ontwaarde niet verder kan worden uitgewerkt. Gewoon omdat er niet voldoende geld is.
Zircon
De oorlog gaat in alle genadeloosheid door. En Rusland heeft voor het eerst, volgens de experts, een hypersone Zircon-raket afgevuurd op Kyiv. Deze raket gaat zeven maal sneller dan het geluid en is de snelste, de beste, in zijn soort. Het wapen maakt het zelfs de beste luchtafweer die Oekraïne ter beschikking staat moeilijk om effectief een aanvallend projectiel uit te schakelen. Dat is slecht nieuws voor Oekraïne. Omdat het voor de bescherming van de bevolking en de (wapen)industrie van groot belang is dat de Russische drone- en raketaanvallen worden uitgeschakeld voor ze doel treffen. De Russische aanvallen zijn ook de laatste tien dagen weer op volle kracht uitgevoerd.
Langs het front heeft Oekraïne grote moeite om de linie te houden. Vooral bij het plaatsje Avdiivka rukken de Russen, ondanks grote verliezen, meter voor meter op.
Oorlogsmoeheid in Oekraïne
Onlangs verscheen het resultaat van een opiniepeiling gehouden onder de Oekraïense bevolking. Ondanks de moeilijkheid van het houden van een representatieve enquête onder een bevolking die voor een aanzienlijk deel is gevlucht en verder lijdt onder luchtaanvallen en onheilsberichten over dood en verwonding van geliefden of kennissen. Het onderzoek is gehouden in november. Toen was nog niet toegegeven dat het contraoffensief mislukt was. De hoofdconclusies van het onderzoek zijn dat de oorlogsmoeheid onder de bevolking toeneemt. Een groeiende groep, nu 42%,verwacht dat de oorlog langer dan een jaar zal duren. Een derde, 33% weet het gewoon niet. Dat laatste cijfer is het enige constante cijfer in de vijf keer dat het onderzoek is gehouden in de laatste twee jaar. Een groeiende groep, nu een grote minderheid van 42% in voorstander van onderhandelingen. Dat is een groeiend cijfer, in mei 2022 was het een meerderheid van 55% daarna zakte het aantal voorstanders van een politieke oplossing weg. Nu groeit het weer. De helft van de ondervraagden heeft kennissen onder de gesneuvelden. Psychische klachten nemen toe.
Machtsstrijd in Oekraïne
De strijd om de macht in Oekraïne wordt manifester. Na weken van geruchten heeft president Zelensky opperbevelhebber Zaluzhny ontslagen. Een verzoek om de eer aan zichzelf te houden heeft Zaluzhny geweigerd. De vraag is wat van de al lang aangekondigde vervanging van generaal Zaluzhny terecht komt. Generaal Syrsky volgt hem op. De vraag is, kan hij betere militaire resultaten bereiken?
Zaluzhny publiceerde op 1 februari nog een nieuwe strategie. Onduidelijk is wat Syrsky daar mee gaat doen. De algemene berichtgeving is dat de nieuwe bevelhebber, Syrsky, net als de president Zelensky, grote waarde hecht aan vooruitgang en overwinningen die allemaal werden benut voor het goede oorlogsnieuws. Zaluznny hechtte minder aan kleine overwinningen. Hij wilde nuttige vooruitgang. Dat meningsverschil en het verlies vorig jaar van de stad Bachmoet en nu waarschijnlijk van Avdiivka hebben hem zijn baan gekost. Bovendien zijn er geruchten dat Zaluzhny eigen geheime contacten met zowel hoge officials in de VS zou hebben als, nog opvallender, met de Russische bevelhebber. Dat zouden de achterliggende redenen zijn van het ontslag van Zaluzhny.
Met het afwijzen van iedere onderhandeling over het beëindigen van de oorlog, en integendeel de wil om hem te verlengen, neemt president Zelensky het risico dat hij niets over houdt.
Koude Oorlog
Op 4 januari gaf de hoogste generaal in Nederland, Eichelsheim, een lang interview aan NRC. Daarin schiep hij een somber beeld over de oorlog in Oekraïne en het risico van Russische overwinning. In de vijf weken die er sindsdien verstreken is er een discussie over de gevaren waarin Nederland of Europa zich zouden bevinden. De Russen zullen een klein NAVO-landen aanvallen, als je het moet geloven, en de Chinezen slagen er in om de computers van het ministerie van Defensie te infiltreren.
Als gevolg daarvan militariseert de discussie in Nederland in ramp tempo. Er is weinig analyse over de stand van de oorlog en weinig discussie over doel en middelen. Hoe moet het verder met Oekraïne? Wat is gewenst? Wat is eigenlijk de meest effectieve Nederlandse en Westerse militaire of andere steun? Er is geen analyse over de Oekraïense kansen in de oorlog. Er worden alleen militaire middelen ter sprake gebracht. Diplomatieke middelen, nee? Politieke middelen? Nee.
Amerikaproof
Als gevolg van de recente uitspraken van de Amerikaanse presidentskandidaat Trump,(‘NAVO-leden moeten minstens 2% van het BBP aan Defensie uitgeven, anders mag Poetin ze aanvallen’) is een schokgolf door de Europese hoofdsteden getrokken. Er zijn een paar beleidsopties. Zo snel mogelijk voldoen aan Trumps eis; versterking van de Europese poot van de NAVO; een Europese militaire macht al dan niet met eigen kernwapens.
Dat leidde er toe dat in de Tweede Kamer door Kati Piri van GroenLinks-PvdA gepleit is voor het Amerikaproof maken van ons veiligheidsbeleid. ‘Trump drukt ons nog eens met de neus op de feiten. Willen we de NAVO en de bijstandsverplichting in stand houden, dan zal Europa eindelijk serieus werk moeten maken van de versterking van de Europese pijler van het bondgenootschap. Dit betreft ook de nucleaire dimensie en de rol van de Franse en Britse kernwapens. Daar hoort ook voldoen aan de norm van 2% bij.’ Aldus de nieuwe lijn GroenLinks-PvdA. Geen onderhandelingen, maar Europese kernwapens.
Botsende grootmachten
Dit alles betekent dat de oorlog in minder dan twee jaar tot de door mij verwachte botsing van grootmachten leidt. Niet alleen tussen Rusland en de VS, of tussen China en het Westen, of de groei van de BRICS-landen, maar ook tot botsing en barsten en rafels in de NAVO.
Tot de 24ste februari op ’t Spui in Amsterdam.
Guido van Leemput is mede-initiatiefnemer van Stop de Oorlog Amsterdam. Hij was eerder mede-oprichter van het Amsterdams Vredesinitiatief, dat is opgegaan in Stop de Oorlog Amsterdam.
- De Amerikaanse discussie
- Hypersone Zircon-raket
- Oorlogsmoeheid in Oekraïne
- Machtsstrijd
- Koude oorlog
- Amerikaproof
- Botsing van grootmachten
De Amerikaanse discussie
De reis van de rechtse Amerikaanse journalist Tucker Carlson naar Moskou was goed voor een nieuwtje. Carlson is naar Poetin geweest om een interview te houden en zijn visie over de oorlog te vragen. Poetin meldde dat hij wil onderhandelen over het eind van de oorlog. Het Russische aanbod tot onderhandelen werd per kerende post afgewezen.
Het gesprek was voornamelijk bedoeld voor de rechtse Amerikaanse parlementsleden die geen zin meer hebben om Amerikaans geld ter beschikking te stellen voor wapens in Oekraïne. Het gesprek werd gehouden op het moment dat het Amerikaanse parlement (in twee Kamers) met elkaar overhoop ligt over extra subsidies voor wapens voor Oekraïne.
De Amerikaanse positie is niet veranderd de afgelopen tien dagen. Dat wil zeggen; een eerste stemming in de Amerikaanse Senaat over een totaalpakket militaire middelen voor meerdere problemen wereldwijd is wel degelijk aangenomen. Het moet voor een tweede lezing nu naar het Huis van Afgevaardigden. De voorzitter van dat Huis heeft nog weinig aandrang om het plan ter stemming te brengen. Hij wil nog wat andere dingen voor elkaar krijgen. Het is politieke onwil. In die tussentijd ontbreekt het Oekraïne aan verse toevoer van wapens.
Dat betekent dat de ontwikkeling van een nieuwe strategie waar ik vorige keer de contouren van ontwaarde niet verder kan worden uitgewerkt. Gewoon omdat er niet voldoende geld is.
Zircon
De oorlog gaat in alle genadeloosheid door. En Rusland heeft voor het eerst, volgens de experts, een hypersone Zircon-raket afgevuurd op Kyiv. Deze raket gaat zeven maal sneller dan het geluid en is de snelste, de beste, in zijn soort. Het wapen maakt het zelfs de beste luchtafweer die Oekraïne ter beschikking staat moeilijk om effectief een aanvallend projectiel uit te schakelen. Dat is slecht nieuws voor Oekraïne. Omdat het voor de bescherming van de bevolking en de (wapen)industrie van groot belang is dat de Russische drone- en raketaanvallen worden uitgeschakeld voor ze doel treffen. De Russische aanvallen zijn ook de laatste tien dagen weer op volle kracht uitgevoerd.
Langs het front heeft Oekraïne grote moeite om de linie te houden. Vooral bij het plaatsje Avdiivka rukken de Russen, ondanks grote verliezen, meter voor meter op.
Oorlogsmoeheid in Oekraïne
Onlangs verscheen het resultaat van een opiniepeiling gehouden onder de Oekraïense bevolking. Ondanks de moeilijkheid van het houden van een representatieve enquête onder een bevolking die voor een aanzienlijk deel is gevlucht en verder lijdt onder luchtaanvallen en onheilsberichten over dood en verwonding van geliefden of kennissen. Het onderzoek is gehouden in november. Toen was nog niet toegegeven dat het contraoffensief mislukt was. De hoofdconclusies van het onderzoek zijn dat de oorlogsmoeheid onder de bevolking toeneemt. Een groeiende groep, nu 42%,verwacht dat de oorlog langer dan een jaar zal duren. Een derde, 33% weet het gewoon niet. Dat laatste cijfer is het enige constante cijfer in de vijf keer dat het onderzoek is gehouden in de laatste twee jaar. Een groeiende groep, nu een grote minderheid van 42% in voorstander van onderhandelingen. Dat is een groeiend cijfer, in mei 2022 was het een meerderheid van 55% daarna zakte het aantal voorstanders van een politieke oplossing weg. Nu groeit het weer. De helft van de ondervraagden heeft kennissen onder de gesneuvelden. Psychische klachten nemen toe.
Machtsstrijd in Oekraïne
De strijd om de macht in Oekraïne wordt manifester. Na weken van geruchten heeft president Zelensky opperbevelhebber Zaluzhny ontslagen. Een verzoek om de eer aan zichzelf te houden heeft Zaluzhny geweigerd. De vraag is wat van de al lang aangekondigde vervanging van generaal Zaluzhny terecht komt. Generaal Syrsky volgt hem op. De vraag is, kan hij betere militaire resultaten bereiken?
Zaluzhny publiceerde op 1 februari nog een nieuwe strategie. Onduidelijk is wat Syrsky daar mee gaat doen. De algemene berichtgeving is dat de nieuwe bevelhebber, Syrsky, net als de president Zelensky, grote waarde hecht aan vooruitgang en overwinningen die allemaal werden benut voor het goede oorlogsnieuws. Zaluznny hechtte minder aan kleine overwinningen. Hij wilde nuttige vooruitgang. Dat meningsverschil en het verlies vorig jaar van de stad Bachmoet en nu waarschijnlijk van Avdiivka hebben hem zijn baan gekost. Bovendien zijn er geruchten dat Zaluzhny eigen geheime contacten met zowel hoge officials in de VS zou hebben als, nog opvallender, met de Russische bevelhebber. Dat zouden de achterliggende redenen zijn van het ontslag van Zaluzhny.
Met het afwijzen van iedere onderhandeling over het beëindigen van de oorlog, en integendeel de wil om hem te verlengen, neemt president Zelensky het risico dat hij niets over houdt.
Koude Oorlog
Op 4 januari gaf de hoogste generaal in Nederland, Eichelsheim, een lang interview aan NRC. Daarin schiep hij een somber beeld over de oorlog in Oekraïne en het risico van Russische overwinning. In de vijf weken die er sindsdien verstreken is er een discussie over de gevaren waarin Nederland of Europa zich zouden bevinden. De Russen zullen een klein NAVO-landen aanvallen, als je het moet geloven, en de Chinezen slagen er in om de computers van het ministerie van Defensie te infiltreren.
Als gevolg daarvan militariseert de discussie in Nederland in ramp tempo. Er is weinig analyse over de stand van de oorlog en weinig discussie over doel en middelen. Hoe moet het verder met Oekraïne? Wat is gewenst? Wat is eigenlijk de meest effectieve Nederlandse en Westerse militaire of andere steun? Er is geen analyse over de Oekraïense kansen in de oorlog. Er worden alleen militaire middelen ter sprake gebracht. Diplomatieke middelen, nee? Politieke middelen? Nee.
Amerikaproof
Als gevolg van de recente uitspraken van de Amerikaanse presidentskandidaat Trump,(‘NAVO-leden moeten minstens 2% van het BBP aan Defensie uitgeven, anders mag Poetin ze aanvallen’) is een schokgolf door de Europese hoofdsteden getrokken. Er zijn een paar beleidsopties. Zo snel mogelijk voldoen aan Trumps eis; versterking van de Europese poot van de NAVO; een Europese militaire macht al dan niet met eigen kernwapens.
Dat leidde er toe dat in de Tweede Kamer door Kati Piri van GroenLinks-PvdA gepleit is voor het Amerikaproof maken van ons veiligheidsbeleid. ‘Trump drukt ons nog eens met de neus op de feiten. Willen we de NAVO en de bijstandsverplichting in stand houden, dan zal Europa eindelijk serieus werk moeten maken van de versterking van de Europese pijler van het bondgenootschap. Dit betreft ook de nucleaire dimensie en de rol van de Franse en Britse kernwapens. Daar hoort ook voldoen aan de norm van 2% bij.’ Aldus de nieuwe lijn GroenLinks-PvdA. Geen onderhandelingen, maar Europese kernwapens.
Botsende grootmachten
Dit alles betekent dat de oorlog in minder dan twee jaar tot de door mij verwachte botsing van grootmachten leidt. Niet alleen tussen Rusland en de VS, of tussen China en het Westen, of de groei van de BRICS-landen, maar ook tot botsing en barsten en rafels in de NAVO.
Tot de 24ste februari op ’t Spui in Amsterdam.
Guido van Leemput is mede-initiatiefnemer van Stop de Oorlog Amsterdam. Hij was eerder mede-oprichter van het Amsterdams Vredesinitiatief, dat is opgegaan in Stop de Oorlog Amsterdam.